
Thanh Niên vừa có bài mổ một tình huống ai đi đường cũng gặp: xe sau nháy đèn xin vượt, xe trước cứ đi như không nghe thấy. Trong bài có một dòng luật mà mình đoán phần lớn anh em đi xe máy chưa từng để ý — quá 22h trong phố, cái còi không còn là tín hiệu xin vượt hợp lệ nữa. Chỉ còn cái đèn. Mà cái đèn thì lại là nghề của mình.
Chuyện là thế này
Thanh Niên ngày 9/9/2026, bài của tác giả Nguyễn Duy, đặt lại một câu hỏi cũ mà cãi nhau mãi: bị xe sau nháy đèn thì xe trước có buộc phải dạt ngay không?
Theo điều 14 Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ mà bài này dẫn, muốn vượt thì phải ra tín hiệu trước — nháy đèn chiếu phía trước, hoặc bấm còi. Nhưng trong đô thị và khu đông dân cư, quãng từ 22 giờ tối hôm trước tới 5 giờ sáng hôm sau, cái còi bị gạt ra khỏi danh sách: chỉ còn đèn.
Phần xe đi trước, luật giao việc rõ ràng. Nhận được tín hiệu thì phải ngó lên xem đoạn đường phía trước có trống không. Nếu đủ an toàn, giảm ga, bật xi-nhan phải cho người ta biết là được vượt, rồi đi sát về bên phải cho tới lúc xe kia qua hẳn — trong quãng đó không được cản trở. Còn chưa đủ an toàn thì bật xi-nhan trái để báo là chưa được vượt. Thanh Niên nhấn thêm một ý mình thấy rất đáng nhớ: xi-nhan trái ở đây chỉ là lời nhắn, không phải cái cớ để đánh lái sang trái chặn đường người ta.
Có một chỗ Thanh Niên rào mà mình phải chép lại nguyên: "luật phân biệt đường mỗi chiều chỉ có một làn xe cơ giới với đường có từ hai làn xe cơ giới cùng chiều trở lên, được phân chia bằng vạch kẻ đường. Trường hợp đường có từ hai làn xe cơ giới cùng chiều trở lên, xe sau di chuyển lên trước được điều chỉnh theo quy tắc sử dụng làn đường. Vì vậy, không thể áp dụng máy móc cách nhường trên đường một làn cho mọi tình huống ở đường nhiều làn." Trong phố phần lớn là đường nhiều làn — anh em nhớ chỗ này.
Bài cũng điểm những chỗ cấm vượt: cầu hẹp một làn, đoạn cong hay đỉnh dốc bị che tầm nhìn, nơi đường giao nhau, đường ngang qua đường sắt và hầm đường bộ.
Về tiền, Thanh Niên dẫn Nghị định 168/2024/NĐ-CP: tài xế ô tô không nhường cho xe xin vượt khi đường đã đủ điều kiện an toàn thì bị phạt 2 – 3 triệu đồng và trừ 2 điểm giấy phép; gây tai nạn thì 20 – 22 triệu đồng và trừ 10 điểm. Nói cho sòng phẳng kẻo anh em hiểu nhầm: hai con số đó bài ghi rõ là của người lái ô tô, bài không nêu mức tương ứng cho xe máy nên mình không suy sang. Ai cần chắc thì tra thẳng bản gốc nghị định. Và còn một vế nữa của bài báo mình phải chép lại nguyên, vì bỏ nó đi là đọc lệch hẳn: "Việc áp dụng mức phạt do gây tai nạn phải có căn cứ xác định quan hệ giữa hành vi vi phạm với hậu quả, không phải cứ hai xe xảy ra va chạm là mặc nhiên quy toàn bộ lỗi cho xe phía trước."
Riêng quy tắc về cái còi thì không mới. VietNamNet ngày 29/7/2024 dẫn lời luật sư Nguyễn Văn Điện (Đoàn Luật sư TP Hà Nội) về điều 21 của chính luật này — luật có hiệu lực từ 1/1/2025: trong khu đông dân cư và gần cơ sở y tế, khoảng 22 giờ đến 5 giờ thì không dùng còi, trừ xe ưu tiên; còi chỉ để báo nguy hiểm hoặc để xin vượt. Hai bài cách nhau hơn hai năm mà khớp nhau ở đúng khung giờ đó. Mình chỉ lấy phần quy tắc của bài cũ, không lấy mức phạt trong đó — bài viết trước khi Nghị định 168 có hiệu lực nên số tiền đã lỗi.
Thợ đèn nói gì
Mười năm mình lắp đèn, chưa có ông khách nào bước vào tiệm mà hỏi về cái nút passing. Người ta hỏi bóng nào sáng, hỏi bi cầu bao nhiêu, hỏi lắp có bị bắt không. Cái nút bé tí trên cụm công tắc trái ấy thì chẳng ai nhắc — vậy mà sau 22h, nó mới đúng là thứ luật đang nói tới.
Passing, dân trong nghề gọi nôm na là đá đèn hay đá pha, là cú nháy pha thật nhanh để xin đường. Ban ngày thì ai cũng quen tay rú còi cho tiện. Nhưng đêm xuống, trong phố, còi bị cất đi thì cái đèn phải đứng ra làm việc chính. Đèn không nháy được, coi như anh mất tiếng nói giữa đường.
Và đây là chỗ nhiều anh em vỡ ra: không phải xe máy nào cũng có nút đó. Hai dòng mình gặp nhiều nhất là Vario và Sirius — cụm công tắc bên trái không có nút passing rời. Riêng nhóm Wave Alpha đời từ 2020 đổ lên còn một chuyện khác nữa: xe không tắt được đèn, mở khoá điện là đèn sáng, muốn tắt cũng chịu.
Kể một ca cho dễ hình dung. Có anh chạy Vario ghé tiệm, than là mấy hôm đi làm ca đêm về, muốn xin vượt cứ phải rú còi giữa khu dân cư, ngại với hàng xóm. Mình bảo anh ngồi lên xe, gạt thử công tắc pha–cốt về phía trước xem đèn có nháy không. Không nháy cái nào. Mình nói luôn cho anh yên tâm: xe anh không hỏng, cả dòng Vario nó thế. Đấy là loại việc thợ nhìn ba giây là biết, còn chủ xe thì đoán già đoán non cả tháng.
Xe không có nút ấy thì có món gắn thêm — nhưng phải nói cho đúng từng dòng, kẻo khách mua về lại chưng hửng. Bộ mạch tắt đèn đứng xen giữa giắc đèn pha, kiểu rút ra – cắm vào, không phải cắt dây zin, tháo ra là xe hoàn nguyên như cũ. Xe nào thay được nút thì mạch đi kèm một công tắc passing kiêm tắt đèn thay chỗ công tắc pha–cốt zin, bấm cái là đá được. Riêng Vario với Sirius lại đúng là nhóm không thay được cái nút đó: lắp mạch vào thì tắt bật đèn bằng cách đá pha–cốt liên tục ba lần, làm lại y thế để bật, chứ không có thêm nút để đá. Trên Wave thì nhỉnh hơn chút — thay luôn công tắc pha–cốt theo xe rồi mượn thêm giắc còi, vì Wave là dòng lắm giắc nhất mình từng đụng. Và điểm mình hay phải nói đi nói lại: mạch chỉ can thiệp vào đèn pha, không đụng đèn đề-mi, nên đừng lo tắt nhầm đèn định vị.
Với những xe thay được nút, cái công tắc ấy còn có ba chế độ mà chính khách mua rồi cũng ít người biết: bấm một cái nháy ba lần, bấm một cái nháy một lần, hoặc giữ nút thì đá liên tục — đổi theo tờ giấy trong hộp. Đi trong phố mình khuyên để chế độ nháy ít thôi, vừa đủ để người ta thấy.
Chuyện độ đèn thế nào cho sáng mà không bị soi, mình gom hết vào một cuốn mỏng, tải miễn phí ở đây — đọc xong không mua gì của mình cũng chẳng sao.
Có một chi tiết nghề mình muốn nói kỹ, vì nó là chỗ dễ sinh chuyện nhất. Đá đèn là thứ ngôn ngữ chỉ người quen đi đường mới hiểu. Nhiều chị em cầm lái không biết cú nháy đó nghĩa là gì, thấy đằng sau nháy thì tưởng bị gây sự, bèn nháy trả lại. Kết quả là hai xe cùng quất pha vào mặt nhau giữa đêm, chẳng ai nhìn thấy gì, mà cái việc cần làm là nhường đường thì không ai làm. Nên mình vẫn dặn khách: nháy hai cái ngắn rồi thôi, chờ. Nháy đèn là lời xin, không phải cái lệnh bắt người ta dạt ra.
Còn một ranh giới nữa, mình nói thẳng dù nó ngược với việc bán hàng: đừng lôi đèn trợ sáng ra đá pha trong phố. Loại trợ sáng dạng toả kiểu L4X không có thấu kính nên luồng sáng bắn rất gắt — thứ đó hợp để ra tín hiệu ngoài đường trường vắng, chứ quất vào mặt người đi ngược chiều trong ngõ phố thì thành trò gây sự. Muốn xin vượt trong khu dân cư, nháy pha zin của xe là đủ.
Nhân đây gỡ luôn nỗi sợ hay gặp: lắp thêm mạch, thay bóng thì có bị vẫy vào không. Mười năm ngồi tư vấn, mình thấy thứ khiến người ta bị để ý gần như luôn là luồng sáng chói và chuyện đục đẽo đổi kết cấu đầu đèn, chứ không phải bản thân chữ "LED". Ranh giới đó mình viết riêng ở bài độ đèn xe có bị CSGT phạt không, còn cách chỉnh cho khỏi chói thì nằm ở bài chỉnh đèn xe máy trước khi chạy đêm.
Nói cho hết nhẽ, mình chỉ chắc phần của mình. Nút passing có nháy hay không, mạch lắp ra sao, đèn chói tới đâu — đó là thứ mình sờ tận tay hằng ngày. Còn tình huống nào bị quy lỗi, phạt bao nhiêu, mình dẫn lại nguồn chứ không phán thay người có thẩm quyền.
Vậy nên làm gì
- Tối nay thử nút passing của xe mình, mất mười giây. Mở khoá điện, gạt hoặc bấm công tắc pha–cốt về phía passing, xem đèn có nháy không. Nháy được thì yên tâm; không nháy thì biết trước, khỏi quờ quạng lúc cần.
- Sau 22h trong phố thì bỏ tay khỏi còi, chuyển sang đèn. Nháy hai cái ngắn, rõ ràng, rồi giữ khoảng cách chờ. Đừng vừa nháy vừa bấm còi cho "chắc ăn".
- Đừng nháy trả khi bị người khác nháy vào mặt. Người ta có thể đang xin đường thật. Hai bên cùng đá pha là cả hai cùng mù.
- Căn lại đường cắt đèn trước khi đi đêm. Dựng xe chân chống giữa, quay đầu vào tường, cách tường 5 – 7 mét, nổ máy, để chế độ cốt. Nới con ốc dưới gầm đầu đèn, dí cho vệt cắt in trên tường cách mặt đất khoảng 50 phân, xong siết lại. Để bành cao quá 80 phân là đang hắt thẳng vào mặt người đi ngược chiều.
- Xe không có nút passing thì cứ đi tiếp, đừng chế cháo. Cần chủ động tắt/bật đèn thì lắp bộ mạch loại rút–cắm, còn cắt dây zin để đấu thêm là chuốc chập điện.
- Đi đêm nhớ giữ khoảng cách trước khi nghĩ tới chuyện vượt. Đèn chỉ giúp anh nói, còn khoảng cách mới giúp anh phanh.
Sáu việc trên anh em tự làm ở nhà là xong, chẳng phải mua của mình món nào.
Nguồn tin
- Thanh Niên — "Xe sau nháy đèn xin vượt, tài xế phía trước không nhường đường có sai luật?" — thanhnien.vn — 9/9/2026.
- VietNamNet — "Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ: Lúc nào không được bấm còi?" — vietnamnet.vn — 29/7/2024.
- Ảnh: ĐỒ CHƠI XE 697 — ảnh chụp tại cửa hàng.
Xem thêm trên web
- Độ đèn xe có bị CSGT phạt không — ranh giới giữa độ sạch và độ ẩu.
- Chỉnh đèn xe máy trước khi chạy đêm — các bước căn đường cắt tại nhà.
- Mạch tắt đèn kèm chức năng passing — món mình nhắc trong bài, xem cho biết mặt.
Cầm về đọc thêm
Cuốn mỏng "Lắp đèn LED có bị CSGT phạt không" mình viết cho anh em tự soi xe ở nhà, không cần mua gì của tiệm: tải miễn phí tại đây.
Muốn xem tận tay bộ mạch passing lắp vào xe ra sao, mình có clip hướng dẫn lắp cho Wave 110 ở kênh YouTube: xem tại đây — kênh @dochoixe697.
Cần hỏi theo đúng dòng xe của mình thì gọi hoặc nhắn Zalo 0354 295 646 (Phạm Anh — ĐỒ CHƠI XE 697).

















